• توسط: هادی توکلی
• ۱۴۰۵/۷/۲۹ | ۱۸:۵۳:۰

---

سلام، وقت بخیر. با توجه به توضیحات شما، هم امکان پیگیری وجه چک برگشتی وجود دارد و هم در شرایط خاص می‌توانید برای فسخ معامله و بازگرداندن ملک اقدام کنید؛ اما صرف برگشت خوردن چک، به‌تنهایی باعث فسخ قرارداد یا بازگشت مالکیت ملک نمی‌شود. اولاً، درباره چک شخص ثالث باید بدانید که اگر چک به نام شما صادر یا به‌صورت قانونی به شما منتقل شده باشد، اصولاً می‌توانید برای وصول وجه آن علیه صادرکننده چک اقدام کنید. اینکه صادرکننده می‌گوید «من که از شما ملک نخریده‌ام»، به‌تنهایی موجب رفع مسئولیت او نسبت به چک نمی‌شود؛ زیرا تعهد صادرکننده چک مستقل از قرارداد خریدوفروش ملک قابل بررسی است. اگر چک صیادی بوده و انتقال آن به نام شما در سامانه صیاد ثبت شده باشد، می‌توانید با دریافت گواهی عدم پرداخت دارای کد رهگیری، در صورت وجود شرایط ماده ۲۳ قانون صدور چک، درخواست صدور اجراییه مستقیم علیه صادرکننده را مطرح کنید. این روش معمولاً نیازمند طرح دعوای عادی مطالبه وجه و پرداخت هزینه دادرسی متناسب با مبلغ خواسته نیست. همچنین شخصی که ملک را از شما خریده، اصولاً مسئول پرداخت ثمن معامله است و دادن چک شخص دیگر، به‌خودی‌خود موجب برائت او از بدهی نمی‌شود؛ مگر اینکه طبق توافق معتبر، تعهد او تسویه شده باشد. بنابراین، با توجه به قرارداد، امکان مطالبه ثمن پرداخت‌نشده از خریدار نیز قابل بررسی است؛ البته یک طلب را نمی‌توان دو بار وصول کرد. ثانیاً، درباره پس گرفتن ملک، باید متن مبایعه‌نامه بررسی شود. اگر در قرارداد شرط شده باشد که در صورت برگشت خوردن چک یا پرداخت نشدن ثمن، فروشنده حق فسخ دارد، ممکن است بتوانید با استناد به آن شرط، فسخ معامله را اعلام و سپس تأیید فسخ و تعیین تکلیف سند رسمی را درخواست کنید. مطابق ماده ۳۹۵ قانون مدنی نیز در صورت پرداخت نشدن ثمن، حقوق فروشنده تابع مقررات مربوط به خیار تأخیر ثمن و شرایط قرارداد است. البته خیار تأخیر ثمن شرایط خاصی دارد و صرف برگشت چک، در هر معامله‌ای موجب ایجاد حق فسخ نمی‌شود. از آنجا که سند رسمی ملک را به نام خریدار منتقل کرده‌اید و ایشان نیز ظاهراً ملک را به شخص دیگری فروخته است، بازگرداندن ملک پیچیده‌تر خواهد بود. حتی اگر حق فسخ شما احراز شود، آثار آن نسبت به خریدار بعدی باید با توجه به قراردادها، تاریخ انتقال‌ها، وضعیت ثبتی ملک و حقوق اشخاص ثالث بررسی شود. بنابراین، نمی‌توان بازگشت قطعی ملک را تضمین کرد. ثالثاً، درباره هزینه سنگین دادرسی، اگر توانایی پرداخت ندارید، می‌توانید مطابق مواد ۵۰۴ و ۵۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی، هم‌زمان با دادخواست اصلی یا به‌صورت جداگانه، دادخواست اعسار از پرداخت هزینه دادرسی ارائه کنید. در صورت اثبات اعسار، امکان معافیت موقت از پرداخت تمام یا بخشی از هزینه دادرسی وجود دارد. همچنین توجه داشته باشید که صرف برگشت خوردن چک، موجب صدور فوری حکم جلب نمی‌شود. ابتدا باید مسیر قانونی وصول وجه و در صورت لزوم اجرای حکم یا اجراییه طی شود. در این شرایط، مشاوره حقوقی و مشاوره با وکیل متخصص دعاوی ملکی و چک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا انتخاب بین مطالبه وجه چک، مطالبه ثمن معامله و پیگیری فسخ قرارداد می‌تواند بر نتیجه پرونده و هزینه‌های شما تأثیر بگذارد. در نتیجه، پیشنهاد می‌شود ابتدا امکان صدور اجراییه مستقیم چک را بررسی کنید و هم‌زمان متن قرارداد فروش ملک از نظر وجود شرط فسخ مطالعه شود. برای اعلام نظر قطعی درباره بازپس‌گیری ملک، بررسی مبایعه‌نامه، سند رسمی انتقال، تصویر چک، گواهی عدم پرداخت، وضعیت ثبت چک در سامانه صیاد و اسناد انتقال ملک به خریدار بعدی ضروری است.