• توسط: هادی توکلی
• ۱۴۰۵/۷/۲۷ | ۱۴:۵۶:۱۰

---

سلام و احترام با توجه به اینکه دختر و پسر هر دو ۱۷ سال سن داشته‌اند و دادگاه در رأی صادرشده به فریب دختر با وعده ازدواج و نظریه کمیسیون پزشکی قانونی مبنی بر عدم احراز رشد شناختی و روانی معادل رشد و کمال عقل در امور کیفری استناد کرده است، تعیین استحقاق دریافت ارش‌البکاره یا مهرالمثل به نوع رابطه، احراز ازاله بکارت و ماهیت حقوقی رفتار ارتکابی بستگی دارد. مطابق ماده ۲۳۱ قانون مجازات اسلامی، در موارد زنای به عنف و موارد در حکم آن، چنانچه دختر پیش از وقوع رابطه باکره بوده باشد، مرتکب در صورت احراز شرایط قانونی، علاوه بر مجازات مقرر، به پرداخت ارش‌البکاره و مهرالمثل محکوم می‌شود. بنابراین در چنین شرایطی، موضوع صرفاً انتخاب یکی از این دو نیست و امکان تعلق هر دو وجود دارد. همچنین مطابق ماده ۶۵۸ قانون مجازات اسلامی، ازاله بکارت بدون رضایت موجب ضمان مهرالمثل است. با این حال، اگر ازاله بکارت از طریق رابطه جنسی با رضایت معتبر صورت گرفته باشد، اصولاً مهرالمثل و ارش‌البکاره تعلق نمی‌گیرد. نکته مهم در پرونده شما این است که نظریه پزشکی قانونی درباره عدم احراز رشد و کمال عقل دختر، لزوماً به معنای فقدان رضایت معتبر به رابطه جنسی نیست؛ زیرا رشد و کمال عقل در امور کیفری با موضوع رضایت به رابطه جنسی دو مسئله حقوقی متفاوت هستند. همچنین ۱۷ ساله بودن دختر به‌تنهایی باعث نمی‌شود رضایت وی از نظر قانونی بی‌اعتبار شناخته شود. از طرف دیگر، فریب با وعده ازدواج نیز به‌تنهایی برای اثبات زنای به عنف یا در حکم آن کافی نیست و باید بررسی شود که دادگاه دقیقاً چه رفتاری را احراز کرده و آیا فقدان رضایت واقعی دختر به رابطه جنسی نیز در رأی اثبات شده است یا خیر. بنابراین اگر دادگاه رابطه جنسی را از مصادیق زنای به عنف یا در حکم آن تشخیص داده و ازاله بکارت نیز احراز شده باشد، امکان مطالبه هم‌زمان ارش‌البکاره و مهرالمثل وجود دارد. اما اگر صرفاً فریب با وعده ازدواج احراز شده و رابطه جنسی رضایتمندانه تشخیص داده شده باشد، استحقاق دریافت این مبالغ بر اساس مقررات مذکور محل اشکال خواهد بود. از نظر نحوه مطالبه نیز ارش‌البکاره و مهرالمثل تفاوت دارند و مطابق نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، مطالبه مهرالمثل در این موارد مستلزم تقدیم دادخواست است، در حالی که صدور حکم به ارش‌البکاره نیازمند تقدیم دادخواست مستقل نیست. با توجه به تخصصی بودن موضوع، استفاده از مشاوره حقوقی کیفری و مشاوره با وکیل متخصص جرائم منافی عفت و دیات برای بررسی امکان مطالبه حقوق مالی دختر ضروری است. برای اظهارنظر قطعی باید متن کامل دادنامه، عنوان اتهامی مورد حکم، نتیجه معاینه پزشکی قانونی درباره ازاله بکارت، نظریه کمیسیون روان‌پزشکی قانونی و استدلال دادگاه درباره وجود یا فقدان رضایت معتبر بررسی شود. صرف اعلام عدم احراز رشد و کمال عقل، بدون بررسی سایر محتویات پرونده، برای تعیین استحقاق ارش‌البکاره یا مهرالمثل کافی نیست.