• توسط: هادی توکلی
• ۱۴۰۵/۷/۲۳ | ۱۹:۳۶:۴۷

---

با سلام و احترام؛ در پاسخ به سؤال شما باید گفت چنانچه همسرتان به مدت یک سال و نیم از تأمین هزینه‌های ضروری زندگی خودداری کرده و این وضعیت موجب بروز اختلافات شدید خانوادگی و ترک منزل مشترک شده باشد، می‌توانید با توجه به شرایط قانونی، برای مطالبه نفقه، درخواست طلاق، تعیین تکلیف حضانت فرزند و استرداد جهیزیه اقدام کنید. البته هر یک از این موضوعات شرایط و مراحل قانونی مستقلی دارد. اولاً، مطابق ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی، در عقد دائم پرداخت نفقه زن بر عهده شوهر است. همچنین بر اساس ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، نفقه شامل نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از جمله مسکن، خوراک، پوشاک، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی است. بنابراین، بیکار بودن همسرتان به‌خودی‌خود موجب از بین رفتن تکلیف قانونی ایشان به پرداخت نفقه نمی‌شود. چنانچه در این مدت هزینه‌های زندگی شما تأمین نشده باشد، می‌توانید دادخواست مطالبه نفقه معوقه و جاری را در دادگاه خانواده مطرح کنید. ثانیاً، مطابق ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی، در صورتی که شوهر از پرداخت نفقه خودداری کند و الزام وی به پرداخت نفقه امکان‌پذیر نباشد یا شوهر توانایی پرداخت نفقه را نداشته باشد، زن می‌تواند با احراز شرایط قانونی از دادگاه درخواست طلاق کند. همچنین بر اساس ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، اگر وضعیت زندگی مشترک به‌گونه‌ای باشد که ادامه آن برای زن با مشقت شدید و غیرقابل تحمل همراه شود، امکان درخواست طلاق به استناد عسر و حرج وجود دارد. بنابراین، استمرار خودداری از تأمین نیازهای زندگی، در کنار سایر شرایط و دلایل موجود، می‌تواند در بررسی درخواست طلاق مؤثر باشد. ثالثاً، در خصوص سکونت شما در منزل پدرتان باید توجه داشته باشید که ترک منزل مشترک بدون عذر موجه ممکن است در دعوای تمکین و نفقه آثار حقوقی داشته باشد. بااین‌حال، چنانچه درگیری‌ها با تهدید، ضرب‌وجرح یا خوف ضرر بدنی، مالی یا شرافتی همراه بوده باشد، مطابق ماده ۱۱۱۵ قانون مدنی، در صورت احراز شرایط قانونی می‌توانید جداگانه زندگی کنید و این موضوع لزوماً موجب سقوط حق نفقه شما نخواهد شد. بنابراین، توصیه می‌شود مدارک مربوط به اختلافات خانوادگی، پیامک‌ها، گزارش‌های انتظامی و هرگونه دلیل مرتبط با علت خروج از منزل را نگهداری کنید. رابعاً، در خصوص حضانت دختر چهار ساله شما، مطابق ماده ۱۱۶۹ قانون مدنی، مادر برای حضانت و نگهداری فرزند تا پایان هفت‌سالگی اولویت دارد. بنابراین، با توجه به سن دخترتان، اصولاً حق حضانت با شماست؛ مگر اینکه دادگاه با توجه به شرایط قانونی و مصلحت کودک تصمیم دیگری اتخاذ کند. پس از هفت‌سالگی نیز در صورت اختلاف والدین، دادگاه با رعایت مصلحت فرزند درباره حضانت تصمیم خواهد گرفت. نکته مهم این است که حضانت فرزند با پرداخت نفقه او تفاوت دارد. مطابق ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی، نفقه فرزند اصولاً بر عهده پدر است و حتی اگر دخترتان نزد شما زندگی کند، مسئولیت قانونی پدر برای تأمین هزینه‌های ضروری فرزند از بین نمی‌رود. بنابراین، می‌توانید برای مطالبه نفقه دخترتان نیز اقدام کنید. خامساً، درباره جهیزیه باید گفت وسایلی که متعلق به شماست و به عنوان جهیزیه به منزل مشترک آورده‌اید، اصولاً در مالکیت شما باقی می‌ماند. بنابراین، می‌توانید دادخواست استرداد جهیزیه مطرح کنید. برای اثبات مالکیت وسایل، ارائه سیاهه جهیزیه، فاکتورهای خرید، تصاویر وسایل و شهادت اشخاص مطلع می‌تواند مؤثر باشد. در صورت نگرانی از انتقال یا تخریب وسایل، امکان درخواست تأمین دلیل نیز وجود دارد. توصیه می‌شود بدون هماهنگی قانونی و در شرایطی که احتمال درگیری وجود دارد، برای خارج کردن وسایل از منزل اقدام نکنید. سادساً، در خصوص مهریه نیز باید توجه داشته باشید که مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، زن به مجرد وقوع عقد مالک مهریه می‌شود. بنابراین، درخواست طلاق از طرف شما، به‌خودی‌خود موجب از بین رفتن حق مهریه نیست و می‌توانید مطابق مقررات قانونی آن را مطالبه کنید. همچنین مطابق ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده، دادگاه هنگام رسیدگی به طلاق باید درباره حقوق مالی زوجین، جهیزیه، نفقه و وضعیت حضانت و ملاقات فرزندان تصمیم مقتضی اتخاذ کند. با توجه به شرایطی که توضیح داده‌اید، پیشنهاد می‌شود ابتدا برای مطالبه نفقه خود و فرزندتان اقدام کنید و هم‌زمان مدارک مربوط به خودداری همسرتان از تأمین هزینه‌های زندگی را جمع‌آوری نمایید. سپس با بررسی دلایل موجود، دادخواست طلاق به استناد ماده ۱۱۲۹ یا ۱۱۳۰ قانون مدنی مطرح شود. در صورت نیاز فوری به تأمین هزینه‌های زندگی یا تعیین وضعیت نگهداری فرزند، امکان درخواست دستور موقت از دادگاه خانواده نیز با توجه به شرایط قانونی قابل بررسی است. توصیه می‌شود پیش از ثبت دادخواست طلاق، از طریق مشاوره حقوقی، وضعیت نفقه معوقه، شرایط خروج از منزل مشترک، حضانت دخترتان و مدارک جهیزیه بررسی شود. همچنین مشاوره با وکیل خانواده می‌تواند برای انتخاب مبنای قانونی مناسب طلاق و جلوگیری از تضییع حقوق مالی شما مؤثر باشد. در مجموع، با توجه به اینکه همسرتان یک سال و نیم از تأمین مخارج زندگی خودداری کرده است، امکان پیگیری قانونی نفقه و بررسی شرایط طلاق برای شما وجود دارد. همچنین دختر چهار ساله شما اصولاً تا هفت‌سالگی تحت حضانت مادر خواهد بود، نفقه فرزند بر عهده پدر است و می‌توانید جهیزیه متعلق به خود را مطالبه کنید. برای دریافت این حقوق ضرورتی ندارد ابتدا طلاق شما قطعی شده باشد.