• توسط: هادی توکلی
• ۱۴۰۵/۷/۲۸ | ۱۸:۵۳:۱۶

---

سلام، وقت شما بخیر. بله، مبایعه‌نامه‌ای که کد رهگیری ندارد، لزوماً باطل یا فاقد اعتبار نیست؛ اما اعتبار قانونی و قابلیت استناد به آن، به نوع معامله، تاریخ تنظیم قرارداد و مقررات مربوط بستگی دارد. مطابق مواد ۱۰، ۱۹۰، ۲۱۹ و ۲۲۳ قانون مدنی، قراردادهایی که با رضایت طرفین، اهلیت قانونی، موضوع معین و جهت مشروع تنظیم شده باشند، اصولاً معتبر و لازم‌الاجرا هستند. بنابراین، در معاملاتی که مشمول الزام قانونی به ثبت رسمی نیستند، صرف نداشتن کد رهگیری موجب بطلان مبایعه‌نامه نمی‌شود. برای مثال، اگر مبایعه‌نامه مربوط به خریدوفروش خودرو یا موتورسیکلت باشد، نداشتن کد رهگیری به‌تنهایی موجب بی‌اعتباری قرارداد نیست و با وجود سایر شرایط قانونی، می‌توان برای انجام تعهدات قراردادی به آن استناد کرد. اما اگر مبایعه‌نامه مربوط به خریدوفروش زمین، آپارتمان، خانه یا سایر اموال غیرمنقول باشد، موضوع متفاوت است. با تصویب قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، در برخی معاملات ملکی ثبت رسمی الزامی شده است. به‌ویژه مطابق تبصره ۴ ماده یک این قانون، املاکی که پس از لازم‌الاجرا شدن قانون در تیرماه ۱۴۰۳ برای آن‌ها سند مالکیت حدنگار صادر شده است، از تاریخ صدور سند مشمول الزامات ثبت رسمی هستند. در سایر موارد نیز اجرای الزامات ماده یک تابع شرایط و مواعد قانونی مربوط است. بنابراین، در معاملات مشمول این قانون، صرف داشتن مبایعه‌نامه عادی، حتی اگر دارای امضا و اثر انگشت طرفین یا کد رهگیری باشد، الزاماً جایگزین ثبت رسمی معامله نمی‌شود و ممکن است امکان استناد قضایی به معامله ثبت‌نشده با محدودیت جدی مواجه شود. نکته مهم این است که کد رهگیری با سند رسمی مالکیت تفاوت دارد. کد رهگیری معمولاً برای شناسایی و ثبت اطلاعات قرارداد در سامانه مربوط استفاده می‌شود، اما به‌تنهایی مالکیت رسمی شخص را اثبات نمی‌کند. چنانچه مبایعه‌نامه شما مربوط به معامله‌ای باشد که تنظیم سند عادی برای آن از نظر قانونی مجاز بوده است، وجود امضای طرفین، مشخصات دقیق مورد معامله، مبلغ قرارداد، رسیدهای پرداخت و سایر مدارک می‌تواند در اثبات وقوع معامله و تعهدات طرفین مؤثر باشد. همچنین در صورت بروز اختلاف، اعتبار امضاها، اصالت قرارداد، مالکیت فروشنده و رعایت تشریفات قانونی معامله بررسی خواهد شد. بنابراین، نباید صرفاً به دلیل نداشتن کد رهگیری، قرارداد را باطل دانست یا بدون بررسی شرایط قانونی، آن را قطعاً معتبر تلقی کرد. برای جلوگیری از تضییع حقوق خود، استفاده از مشاوره حقوقی و مشاوره با وکیل متخصص دعاوی قراردادی و ملکی می‌تواند در تشخیص اعتبار مبایعه‌نامه و انتخاب اقدام قانونی مناسب مؤثر باشد. در نتیجه، پاسخ سؤال شما این است که نداشتن کد رهگیری به‌تنهایی موجب بطلان مبایعه‌نامه نمی‌شود؛ اما در معاملات ملکی مشمول قانون الزام به ثبت رسمی، رعایت تشریفات قانونی ثبت اهمیت اساسی دارد. برای اظهارنظر قطعی، بررسی تاریخ تنظیم مبایعه‌نامه، موضوع معامله، مشخصات سند مالکیت، تاریخ صدور سند و اینکه قرارداد در چه سامانه‌ای ثبت شده یا نشده است، ضروری خواهد بود.