• توسط: هادی توکلی
• ۱۴۰۵/۷/۲۸ | ۱۹:۴:۱۱

---

سلام، وقت شما بخیر. بله، اضافه کردن بند جدید با خودکار به قرارداد تایپی از نظر قانونی امکان‌پذیر است و صرف دست‌نویس بودن بخشی از قرارداد، باعث بی‌اعتباری آن نمی‌شود. نکته تعیین‌کننده این است که بند اضافه‌شده مورد توافق طرفین باشد و بتوان رضایت آنان را نسبت به آن اثبات کرد. مطابق مواد ۱۰، ۱۹۰ و ۲۱۹ قانون مدنی، توافقات قراردادی در صورت رعایت شرایط قانونی معتبر و برای طرفین الزام‌آور هستند. بنابراین، الزامی وجود ندارد که تمام مفاد یک قرارداد عادی حتماً تایپ شده باشد. با این حال، باید میان دو وضعیت تفاوت قائل شد: اگر بند دست‌نویس هنگام تنظیم قرارداد و با اطلاع و موافقت طرفین اضافه شده باشد، اصولاً معتبر است. برای جلوگیری از اختلاف، بهتر است هر دو طرف کنار همان بند، امضا و تاریخ درج کنند. اما اگر یکی از طرفین پس از امضای قرارداد، بدون اطلاع و موافقت طرف مقابل، عبارتی به متن اضافه کند، این نوشته صرفاً به دلیل قرار گرفتن در قرارداد، برای طرف مقابل الزام‌آور نخواهد بود. چنین اقدامی با توجه به شرایط و قصد شخص، حتی ممکن است موضوع بررسی از جهت جعل یا الحاق متقلبانه در سند قرار گیرد. برای مثال، اگر در قرارداد تایپی اجاره نوشته شود که مبلغ ودیعه ۳۰۰ میلیون تومان است و طرفین بعداً توافق کنند که مبلغ ودیعه تغییر کند، می‌توانند توافق جدید را به‌صورت دست‌نویس در قرارداد درج کنند و هر دو نفر کنار آن را امضا نمایند. در این صورت، امکان استناد به توافق جدید بسیار بیشتر خواهد بود. توصیه می‌شود هنگام اضافه کردن بند دست‌نویس، متن آن کاملاً خوانا باشد، جای خالی غیرضروری باقی نماند، تاریخ توافق مشخص شود و در تمام نسخه‌های قرارداد، متن یکسان درج گردد. اگر موضوع بند اهمیت مالی زیادی دارد، تنظیم الحاقیه مستقل با امضای طرفین روش مطمئن‌تری است. در صورت بروز اختلاف درباره اصالت نوشته یا زمان اضافه شدن آن، دادگاه می‌تواند با توجه به امضاها، قرائن و در صورت لزوم نظریه کارشناسی خط و اسناد، موضوع را بررسی کند. در مشاوره حقوقی قراردادها باید میان اعتبار اصل قرارداد و اعتبار عبارت الحاقی تفاوت گذاشت. همچنین مشاوره با وکیل در مواردی که یکی از طرفین امضای خود یا توافق درباره بند جدید را انکار می‌کند، می‌تواند برای تعیین مسیر صحیح اثبات ادعا مؤثر باشد. در نتیجه، نوشتن بند جدید با خودکار در قرارداد تایپی ممنوع نیست؛ اما اگر این بند پس از امضای قرارداد اضافه شده باشد، توافق و تأیید طرفین نسبت به آن اهمیت اساسی دارد. برای تشخیص اعتبار یک بند مشخص، محل درج نوشته، زمان الحاق، وجود امضا یا تأیید طرفین و متن کامل قرارداد باید بررسی شود.